بررسی هیستوآناتومی مخ و بطن‌های مغزی در خوکچه هندی

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، دانشکده دامپزشکی، گروه علوم پایه، تبریز، ایران

2 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، دانشکده دامپزشکی، دانش آموخته دامپزشکی، تبریز، ایران

3 دانشگاه علوم پزشکی تبریز، دانشکده پزشکی، گروه فیزیولوژی، تبریز، ایران

چکیده

در این بررسی از ده سر خوکچه هندی به وزن 900-400 گرم استفاده شد. مغزها پس از خارج سازی از حفره مغزی از لحاظ آناتومیکی (بیومتری، ظاهری، وزن، بطن­ها) و بافت­شناسی با رنگ­آمیزی‌های هماتوکسیلین-ائوزین، پاس و مالوری مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج به­دست آمده نشان داد که میانگین طول مخ برابر 048/041/2 سانتیمتر، عرض آن در ضخیم­ترین بخش برابر 027/021/1 و در باریکترین بخش برابر 0034/068/0 سانتی­متر، ضخامت مخ در ضخیم­ترین بخش برابر 023/0 21/1 و در نازک­ترین بخش برابر 0075/072/0 سانتی­متر می‌باشد. رنگ مخ به صورت کرمی روشن بوده و چین و شکنج در سطح مخ دیده نشد. شکل مخ به حالتی نوک تیز و شبیه نوک خودنویس می‌باشد. نرم شامه با عروق مربوطه سطح مغز را می‌پوشاند. لوب­های گلابی شکل در این مغز بسیار بزرگ می‌باشد. میانگین وزن مخ برابر 4/3 گرم اندازه‌گیری شد. بطن­های جانبی 1 و 2 در جلو طویل و در بخش خلفی با یک انحنای شدید به سمت پایین کشیده شده‌اند. بطن سوم و چهارم وسیع و قنات سیلویوس کوچک می‌باشد. از لحاظ بافتی در نرم شامه مقاطع عروق خونی به مقدار فراوان دیده می‌شود و رشته­های کلاژن در آن قابل تشخیص است. در لایه مولکولی ماده خاکستری تراکم سلول­های عصبی کم بوده و از لایه‌های زیرین کاملاً قابل تفکیک است. لایه‌های دانه‌دار خارجی و داخلی مشخص بوده و سلول­های هرمی خارجی به ندرت در مقاطع بافتی دیده می­شود. در عمق ماده خاکستری سلول­های درشت هرمی موسوم به سول­های بتس دیده شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Histoanatomical study of cerebrum and brain ventricles in quinea pig

نویسندگان [English]

  • M.A Ebrahimi 1
  • H Ahmadzadeh 2
  • R Keyhanmanesh 3
1 Department of Basic Sciences, Faculty of Veterinary Medicine, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran
2 Graduated of Veterinary Medicine, Faculty of Veterinary Medicine, Tabriz Branch, Islamic Azad University-Tabriz, Iran
3 Departement of Physiology, Medical Faculty, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran
چکیده [English]

Ten quinea pigs with 400-900 g weight were used in this study. After removal of cranium bones from brain, they were assessed from an anatomical point of view (biometry, appearance, weight, ventricles) and also at a histological framework with H&E, PAS and malory stainings. The results showed that the average length of cerebrum was equal to 2.41±0.048, the width of that at the thickest portion was equal to 1.21±0.027 and at the thinnest portion was 0.68±0.0034 cm. Also the thickness of cerebrum at the thickest and the thinnest was respectively equal to 1.21±0.023 and 0.72±0.0075 cm.The color of cerebrum was light redish. Gyri ans sulcus were absent. Cerebrum had a tip pointedshape like the tip of a pen. Pia mater with its related vasculature covers the surface of the brain. The preform lobes are very large. The average weight of cerebrum was equal to 3.4 g.. The lateral ventricle I and II were longe in caudal portion and in cranial have been directed downward with a severe deviation. The III &IV ventricles were wide, while sylvius duct is small. Histologically the pia mater is highly vascular and collagen fibers were detectable in it.The density of neurons at the molecular layer of the gray mater is low. This layer is completely differentiable from its down layers. External and internal granular layers were apparent, but the externalpyramidal layer is not obviously to the view. The internal pyramidal cells were represented very large. The depth of the grey mater had big cells named to betz cells.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Guinea pig
  • Cerebrum
  • Brain ventricles

مقدمه

 

     خوکچه هندی یا کاویا پورسلوس ( Cavia poreellus) متعلق به خانواده کاویدائه (Cavidae) است که از جوندگان بومی آمریکای جنوبی می­باشند. این گروه گاهاً تحت عنوان کاویو مورفا ( Caviomorpha) یا جونده­های شبه خوکچه نیز گفته می­شود. رودنتیا یا جوندگان سه زیر رده را در بر می­گیرند: اسکیورو مورفا (Scuiro morpha)، میومورفا (Myomorpha) و هیستریکو مورفا (Histircio morpha) که کاویدائه عمومآ در هیستریکو مورفا قرار می­گیرد.  گونه‌های مختلفی از این جاندار وجود دارد که شامل مو کوتاه (گونه‌های انگلیسی و آمریکایی)، حبشه‌ای (گونه‌هایی که موهای حلقه‌ای دارند) و پروای (که موهای بلند دارند). به طور معمول در انبارهای موجود در آزمایشگاه­ها از گونه‌های مشتق از مو کوتاه آن استفاده می‌شود (15 و 23). متاسفانه وضعیت ساختاری مخ و بطن­های مغزی در حیوانات مختلف و خوکچه هندی بطور ناقص مورد بررسی قرار گرفته است (1، 17، 19 و 24). مشخص نبودن کامل این ساختار در خوکچه هندی (18، 20 و 21)، محققین را در تزریقات داخل بطنی مغز این حیوان دچار مشکل کرده است و این کار در راستای مشخص شدن ساختار آناتومیکی و بافت شناسی این عضو در این حیوان انجام گرفته است.

مواد و روش­ها

     در این مطالعه تعداد 10 سر خوکچه هندی به وزن متوسط 900-400 گرم مورد استفاده قرار گرفت. سر خوکچه­ها بعد از بیهوشی با اتر و خونگیری از شریان­های کاروتید، جدا و برای مراحل بعدی آماده شد. مطالعه در دو مرحله زیر انجام گرفت:

1- بررسی آناتومیکی مخ و بطن­های مغزی.

2-بررسی بافت شناسی مخ و بطن­های مغزی.

الف- روش کار آناتومیکی: در این مرحله اقدام به خارج کردن مغز خوکچه­ها گردید. چون هدف ما در این بررسی مطالعه هیستوآناتومی مخ و بطن­های مغزی بود، از مطالعه بخش­های دیگر مغز اجتناب گردید. در ابتدا موهای روی کاسه سر کاملاً تراش داده شده و بعداً توسط اره­های مویی و اره­های برقی مدل مارتین کاسه سر و بقیه استخوان­های اطراف جدا شدند. بعد از آشکار شدن مغز و جداسازی کلیه اتصالات آن دقت گردید تا تمامی بخش­های آن از جمله هیپوفیز سالم جدا شود. در مطالعة آناتومیکی مشخصات زیر مورد بررسی قرار گرفت:

1-مشخصات بیومتریک مخ از نظر طول، عرض و ضخامت که توسط کولیس انجام گرفت.

2-مشخصات ظاهری مخ با مشاهده و ثبت آنها هم از نظر رنگ و هم از نظر وضعیت ظاهری.

3-تعیین وزن مخ که توسط ترازوی دیجیتالی صورت گرفت. توسط اسکالپل تنه مغزی جدا و وزن خود مخ نیز اندازه­گیری شد.

4-تعیین شکل بطن­های مغزی که با استفاده از ماده رودوپاس انجام گردید. رودوپاس توسط سرنگ انسولین درست بالای پیازهای بویایی و به موازات قشر مخ با ورود 5/0 سانتیمتر از سر سوزن، به داخل بطن­ها تزریق و بعد از پر شدن آنها کل مخ به داخل اسید کلریدریک غلیظ انداخته شد. بعد از سه روز بافت­های نرم توسط اسید هضم و رودوپاس که در حالت معمولی مایع می­باشد در محیط اسیدی سفت و شکل فضای ریخته شده را به خود می­گیرد.

5-تعیین ابعاد بطن­های مغزی که با استفاده از  اندازه­گیری توسط کولیس صورت گرفت.

ب: روش کار بافت­شناسی: برای بررسی بافت­شناسی، نمونه هایی کمتر از 5/0 سانتی­متر از مخ تهیه و داخل فرمالین 10% پایدار شد. نمونه­های‌ مذکور‌ به‌ روش‌ معمول بافت­شناسی آماده­سازی شده و برش­های حاصله بعد از رنگ­آمیزی­های هماتوکسیلین- ائوزین، پاس و مالوری تحت میکروسکوپ نوری مورد مطالعه قرارگرفتند. 

یافته­ها

الف) نتایج آناتومیکی:

1- نتایج بیومتریک:

میانگین طول مخ از جلو تا بخش خلفی مخ برابر 048/0 ± 41/2 سانتی­متر، میانگین عرض مخ در ضخیم­ترین بخش برابر 027/0 ± 56/2 سانتی­متر، میانگین عرض مخ در باریک­ترین بخش برابر 0034/0±68/0 سانتی­متر، میانگین ضخامت مخ در ضخیم­ترین بخش (لوب گلابی) برابر 023/0±21/1 سانتی­متر، میانگین ضخامت مخ در نازک­ترین بخش (پیاز بویایی) برابر 0075/0±72/0 سانتی­متر، میانگین طول لوب گلابی برابر 018/0±24/1 سانتی­متر، میانگین عرض لوب گلابی برابر 013/0±95/0 سانتی­متر، میانگین ضخامت پیاز بویایی برابر 012/0±72/0 سانتی­متر و میانگین عرض و طول پیاز بویایی هر دو برابر 01/0±55/0 سانتی­متر اندازه­گیری شد.

2- نتایج ظاهری مخ:

الف) رنگ مخ کرم روشن بوده که به علت وجود عروق خونی در روی نرم شامه در برخی قسمت­ها به صورت تیره دیده می­شود (نگاره 1).

ب) شکل مخ به حالت نوک تیز بوده که با شیب تندی هم از کناره­ها و هم از بخش پشتی به سمت جلو باریک می­شود.

مخ در بخش جلویی مغز واقع شده به این صورت که در کناره­ها زاویه­دار و در جلو نوک تیز می­باشد (نگاره 2). مخ توسط نرم شامه به طور کامل پوشیده می­شود. در سطح مخ آثار چندانی از چین و شکنج­های مغزی دیده نمی­شود و نرم شامه به صورت یک پرده نازک و شفاف سطح مخ را می­پوشاند (نگاره 1). در سطح شکمی مغز لوب­های گلابی شکل به صورت کاملاً برجسته و واضع وجود دارد (نگاره 2). در بخش جلویی مغز لوب­های بویایی به رنگ سفید و روشن جلب توجه می­کند (نگاره­­های 1 و 2). همچنین حدوداً در یک­سوم جلویی بخش شکمی مغز تقاطع بصری و هیپوفیز به صورت واضح دیده می­شود. بصل­النخاع در بخش انتهایی مغز کاملاً واضح بوده که در جلوی این بخش پل مغزی نیز وجود دارد (نگاره 2).

3- وزن مغز:

میانگین وزن کل مغز برابر 4/5 گرم و میانگین وزن مخ برابر 4/3 گرم اندازه­گیری شد.

4- شکل بطن­ها:

بطن­های 1 و 2 که در مجاور هم قرار دارند در جلو به­طور مستقیم بوده و تا پیاز بویایی کشیده می­شوند. بطن­های فوق در بخش خلفی با یک حالت هلالی شکل به سمت پایین حرکت کرده و تمام می­شوند. از سوراخ مونرو بطن 3 شروع می­شود که شبیه یک خندق اطراف ستون بین تالاموسی می­باشد. از بخش پایینی خلفی بطن 3، باریکه قنات سیلویوس که در این حیوان بسیار کوتاه به نظر می­رسد، دیده می­شود که بطن 3 را به بطن 4 متصل می­کند. بطن 4 تقریباً مستطیلی شکل بوده و با حالت شیب دار به سمت خلف حرکت می­کند. بطن فوق در داخل مغزهای متن سفال و میلن سفال واقع شده است. بطن­های مغزی نهایتاً به مجرای باریک اپاندیم ختم می­شوند (نگاره 4).

5- ابعاد بطن­های مغزی:

میانگین طول بطن­های جانبی1 و 2 از جلو تا انتهای قوس خلفی برابر 79/1 سانتی­متر، عرض هر دو بطن جانبی با هم در نزدیکی دو قوس خلفی برابر 65/1 سانتی­متر، قطر بطن سوم برابر 37/0 سانتی­متر، طول بطن 4 برابر 19/1 سانتی­متر و عرض بطن 4 برابر 39/0 سانتی­متر اندازه­گیری شد. میانگین ضخامت به دست آمده از قالب­های بطن­های مغزی اندازه­ای برابر 03/0 سانتی­متر را نشان داد.

ب) نتایج بافت شناسی:

در خارجی­ترین لایه مقاطع بافتی مخ خوکچه هندی نرم شامه مشاهده شد. پرده فوق لایه نازکی بوده و از جنس بافت همبند نسبتاً سست همراه با انواع سلول­های همبندی از جمله فیبروسیت، فیبروبلاست حتی لنفوسیت می­باشد. در رنگ آمیزی پاس در این قسمت رشته­های کلاژن به رنگ صورتی پررنگ تا قرمز دیده شد. همچنین مقاطع رگ­های خونی به مقدار فراوان در داخل نرم شامه و بعضاًً در زیر آن قابل تشخیص است. در بخش­هایی از آن تیغه­ها یا ترابکول­هایی از نرم شامه به داخل پارانشیم بخش خاکستری نفوذ پیدا می­کند. پارانشیم مخ از دو بخش تقریباً متمایز بنام بخش قشری و بخش مرکزی تشکیل شده است. در بخش قشری ماده خاکستری و در بخش مرکزی ماده سفید دیده می­شود (نگاره­های 5 و 8). در ماده خاکستری در خارجی­ترین لایه تراکم کمی از سلولهای عصبی به همراه سلول­های نوروگلی دیده می­شود. این لایه موسوم به لایه مولکولی است (نگاره­های 5 و 6). در زیر لایه مولکولی تعدادی سلول­های عصبی با هسته اوکروماتیک به همراه هستک واضح و کروی شکل وجود دارد. تراکم سلول­های عصبی نسبتاً کم بوده و اندازه آنها نیز نسبتاً کوچک است. به همراه این سول­های عصبی سلول­های نوروگلی به­ویژه اولیگودندروسیت­ها قابل مشاهده است. این لایه موسوم به لایه دانه دار خارجی است. در عمق این لایه سلول­های عصبی با اندازه درشت و هسته روشن و اوکروماتیک با هستک­های واضح دیده می­شود. این لایه همان لایه دانه دار داخلی است. سلول­های هرمی خارجی به ندرت در مقاطع بافتی دیده می­شود. در عمق ماده خاکستری سلول­های درشت هرمی موسوم به سول­های بتس وجود دارد (نگاره 7). سلولهای اپاندیم در اطراف بطن­های مغزی بسیار ظریف بوده و به صورت سلول­های مکعبی کوتاه که در بعضی قسمتها به سنگفرشی شبیه است، دیده می­شود.

بحث و نتیجه‌گیری

   بر اساس این مطالعه مشخص شد که طول مغز یعنی از جلو مخ تا بخش خلفی مخچه برابر 035/052/3 سانتی­متر اندازه‌گیری شده است. به عبارت دیگر طول مخ در مقایسه با طول کل مغز نسبتاً زیاد بوده و تناسب فوق با سایر حیوانات هم خوانی دارد (3، 4، 8، 14، 16 و 22). درحالت کلی مغز خوکچه هندی در مقایسه با جثه حیوان بزرگ­تر به­نظر رسید.

همچنین میانگین ضخامت پیاز بویایی برابر 012/072/0 سانتی­متر و میانگین طول و عرض پیاز بویایی برابر 01/0 55/0 سانتی­متر می‌باشد. با این ابعاد مشخص می‌شود که اندازه پیاز بویایی در این حیوان نسبتاً بزرگ بوده و با ابعاد کلی پیاز بویایی در سایر جوندگان همخوانی دارد (9 و 14).

رنگ مخ در خوکچه هندی به­صورت کرم روشن بوده که به­علت وجود عروق خونی در روی نرم شامه در بعضی قسمت­ها به­صورت تیره دیده می‌شود. رنگ فوق در اکثر حیوانات به­صورت صورتی پررنگ دیده می‌شود (14 و 22). وجود عروق خونی بیشتر در روی نرم شامه علت پرخون بودن و صورتی رنگ شدن مغزهای فوق می‌باشد.

همان‌طوری که در بخش نتایج اشاره شد شکل مخ در خوکچه هندی به­صورت نوک تیز و شبیه نوک خودنویس می‌باشد. در بین پستانداران مغز گوشتخواران نسبت به سایر حیوانات به مغز خوکچه هندی شبیه‌تر است (16). در گوشتخواران به­علت وجود پیازهای بویایی، جلوی مغز کمی نوک‌تیزتر است (16 و 22).پوشش مخ که در داخلی‌ترین بخش شامل نرم شامه می‌باشد، شبیه سایر حیوانات بود و از این نظر تفاوتی مشاهده نشد. در سطح ظاهری مخ خوکچه هندی آثاری از چین و شکنج­های مغزی ملاحظه نگردید و نرم شامه نیز به­صورت یک پرده نازک و شفاف روی سطح صاف مخ کشیده شده بود. صاف بودن سطح مغز در این حیوانات شبیه مغز ماهی‌ها، خزندگان و پرندگان می‌باشد در حالی­که در پستانداران و مخصوصاً انسان سطح مغز دارای چین و شکنج­های فراوانی می‌باشد (14 و 22). لوب گلابی شکل در مغز خوکچه هندی نسبت به اندازه خود مغز بسیار بزرگ­تر به­نظر رسید. این تناسب در سایر حیوانات گزارش نشده و لوب گلابی شکل در پائین و طرفین مغز سایر حیوانات به­صورت طبیعی گزارش شده است (14 و 16). از نظر لوب بویایی و پیاز بویایی مغز خوکچه هندی بسیار غنی بوده که این حالت در بین پستانداران تقریباً شبیه گوشتخواران گزارش شده است (16). از نظر وجود سایر بخش­ها نظیر تقاطع  بصری و هیپوفیز و بصل‌النخاع تفاوت چندانی بین این حیوان و سایر حیوانات ملاحظه نشد. وزن کلی مغز این حیوان 4/5 گرم و وزن مخ برابر 4/3 گرم ثبت گردیده است که این تناسب خود نشان­دهنده این است که بیشترین بخش مغز را مخ تشکیل می‌دهد. تناسب فوق در سایر حیوانات نیز صادق است (22 و 24).

بطن­های مغزی در این حیوان از چهار بطن با شماره‌های 2 و1 جانبی، بطن سوم و بطن چهارم تشکیل شده است. بطن­های جانبی در خوکچه هندی در جلو به­صورت مستقیم تا پیاز بویایی امتداد داشته و در بخش خلفی با یک قوس شدید به سمت پائین کشیده شده است. تقریباً وضعیت فوق با وضعیت بطن­های مغزی در سایر حیوانات همخوانی دارد (4 و 14). بطن سوم نیز که شبیه یک خندق و دایره‌‌وار می‌باشد نیز شبیه بطن سوم سایر حیوانات بود (22). قنات سیلویوس در خوکچه هندی بسیار کوتاه دیده شد که در سایر حیوانات تقریباً کشیده و طویل می‌باشد (16). بطن چهارم در این حیوان مستطیلی شکل بوده و بزرگ به­نظر می‌رسد. بطور نسبی بطن چهارم در این حیوان نسبتاً بزرگ‌تر از بطن چهارم سایر حیوانات ملاحظه گردید. نهایتاً شبیه سایر حیوانات بطن­های مغزی در بخش خلفی به مجاری اپاندیم کشیده می‌شود.

چون در مورد ابعاد بطن­های مغزی در سایر حیوانات گزارش خاصی به­دست نیامد، هیچ مقایسه‌ای در این بخش صورت نگرفت. نیمکره‌های مخ در ماهیان کوچک می‌باشد و بر عکس بخش هیپوتالاموس رشد بیشتری پیدا کرده است (1). در دوزیستان لوب­های بویایی رشد نموده و مهم­ترین مشخصه اینها رشد ناقص مخچه است (9 و 14). مغز خزندگان در مقایسه با مغز دوزیستان از نظر وجود نیمکره‌های مخ بزرگ­تر و پیچیده‌تر است (9 و 14). در مغز پرندگان نیمکره‌های مخ از نیمکره‌های مخ خزندگان نیز بزرگ­تر شده ولی در ساختمان قشر مغز تغییری ایجاد نشده است.  لوب بویایی پرندگان بسیار کوچک بوده و علت این پدیده احتمالاً این است که حس بویایی در پرندگان اهمیت چندانی ندارد (11، 17، 19 و 24 ). در موش صحرایی نیمکره‌های مخ رشد و توسعه بیشتری یافته است. همچنین قشر مخ در این حیوان فاقد چین‌خوردگی است ولی مخچه در این حیوان بزرگ و چین خورده است. هیپوتالاموس در موش صحرایی رشد یافته بوده و لوب‌های بویایی کاملاً رشد کرده‌اند که این پدیده اهمیت حس بویایی را در این حیوان نشان می‌دهد (9 و 14).

از نظر بافت شناسی در بخش خارجی  مخ نرم شامه به­صورت یک پرده نازک از جنس بافت همبند نسبتاً سست می‌باشد که دارای سلول­های همبندی از جمله فیبروسیت، فیبروبلاست است. رشته‌های کلاژن که جزو رشته‌های بافت همبند می‌باشد وجود داشته و مقاطع رگ­های خونی به مقدار فراوان در آن دیده می‌شود. وضعیت فوق با نرم شامه سایر حیوانات همخوانی دارد (2، 5 و 12).

در مخ خوکچه هندی ماده خاکستری در اطراف و ماده سفید در مرکز قرار دارد که مشابه سایر حیوانات می‌باشد (13). در لایه مولکولر تراکم سلول­های عصبی کم بوده و همین تراکم پائین سلول­ها باعث تمایز لایه فوق از سایر لایه­ها می‌شود. لایه مولکولر در سایر حیوانات نیز از این قاعده تبعیت می‌کنند و بیشترین ساختمان این لایه را رشته‌ها و دندریت‌های سلولهای عصبی لایه‌های پائین‌تر و یا سلولهای همین لایه پر می‌نمایند (10 و 25). در خوکچه هندی سلول­های لایه دانه‌دار خارجی با هسته ‌اوکروماتیک به همراه هستک واضح و کروی شکل  با تراکم نسبتاً کم سلول­های عصبی دیده می‌شود. در این لایه سلول­های نوروگلی به­ویژه اولیگودندروسیت‌ها با هسته متراکم و گرد قابل مشاهده است. در سایر حیوانات همین وضعیت گزارش شده است (6 و 7).

در خوکچه هندی لایه مربوط به سلول­های هرمی با سلول­های بتنر فقط در عمق ماده خاکستری و معروف به لایه هرمی داخلی دیده می‌شود و لایه سلول­های هرمی خارجی در این حیوان دیده نمی‌شود. در سایر حیوانات سلول­های هرمی در دو لایه هرمی داخلی و هرمی خارجی جمع می‌شوند (5 و 7) در حالی­که سلول­های هرمی خارجی در خوکچه هندی دیده نشد.

سلول­های اپاندیم موجود در اطراف فضاهای بطنی در این حیوان که از سلول­های مکعبی کوتاه تشکیل شده است همانند سایر حیوانات (10 و 12) می‌باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

نگاره 1- نمای پشتی از مغز خوکچه هندی

1- پیاز بویایی2- نیمکره های مغزی 3- شیار طولی بین نیمکره ها 4- شیار عرضی مغز 5- مخچه

 

 

نگاره 2- نمای شکمی از مغز خوکچه هندی

1- پیاز بویایی 2- تقاطع بصری 3- هیپوفیز 4- لوب گلابی شکل 5- پل مغزی 6- بصل النخاع 7- نخاع 8- پایک های مغزی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نگاره 3- نمای جانبی از مغز خوکچه هندی

1- پیاز بویایی 2- لوب گلابی شکل 3- مخچه 4- بصل النخاع

 

 

 

نگاره 4- نمای جانبی از قالب بطنهای مغزی خوکچه هندی

1- بخش پشتی بطن جانبی 2- بطن سوم 3- قنات سیلویوس 4- بطن چهارم 5- مجرای اپاندیم

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نگاره 5- نمایی از بخش خاکستری مخ در خوکچه هندی، رنگ آمیزی H&E ، 200×

1- نرم شامه 2- لایه مولکولی

 

 

نگاره 6- نمایی از پارانشیم ماده خاکستری مخ در خوکچه هندی،
 رنگ­آمیزی پاس، 400×   1- جسم سلول عصبی 2- سلول نوروگلی
 3- رگ خونی 4- فضای پیرامون رگی

 

 

 

 

 

 

 

 

نگاره 7- نمایی از عمق ماده خاکستری مغز خوکچه هندی، رنگامیزی پاس، 1000×

1- سلول هرمی درشت

 

 

 

نگاره 8- نمایی از بخ خاکستری و سفید مغز خوکچه هندی، رنگ­آمیزی مالوری، 40×

1- ماده خاکستری به رنگ بنفش روشن 2- ماده سفید به رنگ قهوه ای مایل به قرمز

 

  1. ادیب مرادی، م. و شیبانی، م.ت. 1381. مطالعه بافت شناسی مغز میانی و مخچه در ماهی سفید دریای خزر. مجله دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران، دوره 57، شماره 2، صفحات: 18-15.
  2. پوستی ، ا. 1385. بافت شناسی مقایسه‌ای. چاپ ششم، انتشارات دانشگاه تهران، ‌صفحات: 151-145.
  3. دادرس، ح. و منصوری، س.ه. 1381. پرندگان ساختار و فعالیت بدنی آنها. (ترجمه)، تالیف: کینگ، ا. مک لیلاند، ج. انتشارات دانشگاه تهران، صفحات: 400-337.
  4. رشیدی، ه. 1371. کالبد شناسی پرندگان اهلی. انتشارات دانشگاه شهید چمران، صفحات: 140- 101.
  5. رضائیان ، م. 1385.  بافت شناسی و اطلس رنگی دامپزشکی. انتشارات دانشگاه تهران، صفحات: 106-99.
  6. شکوری، ع.، فاضلی‌پور، س. و بهادری، م. ه. 1384. بافت شناسی عملی. دانشگاه آزاد اسلامی تهران واحد پزشکی، صفحات: 75-56.
  7. صمدی بیله سوار، آ.، صادق مکی، ر. و یزدانی، ش. 1382. بافت شناسی پایه. (ترجمه)، تالیف: ل. کارلوس جون کوئیرا. انتشارات تیمورزاده ، صفحات: 257-221.
  8. قاضی،ر.، تجلی،م. و غلامی،ص. 1375. آناتومی پرندگان اهلی. (ترجمه)، تالیف: نیکل، ر. شومر، ا. سیفرله، ا. انتشارات دانشگاه شیراز،  صفحات: 247-308.
    1. Andrew, W., and Hickman, C.P. 1974. Histology of the Vertebrates, a comparative text. A. V. Mosby Co. St. Lois, p: 157-173.
    2. Banks, W.J. 1993. Applied veterinary Histology, 3th ed, mosby, p: 248-249, 417-419.
    3. Bubien A. 1981. The cranial nervous. Inform and function in birds, king&mc J. vol.2, p: 99-156.
    4. Dellman, H.D. and Eurell, J. 1998. Cytology and microscopic anatomy. First edition, Williams and wilkins. p: 205-218.
    5. Dellman, H.D. and Eurell., J. 1998. Textbook of veterinary histology. 5th Ed, Williams and Wilkins, p: 173-189.
    6. Dyce, K.M., Sae, W.O. and Wensing, C.Y.G. 1995. Text Book of Veterinary Anatomy, Saunders Company, p: 333-336.
    7. Festing, M.F.W. 1976. The Biology of the Guniea Pig, eds. J.E. Wagner and P.J. Manning, New york: Academic Press, Inc., p: 99-120.
    8. Getty, R. 1975. Sisson and grossman`s the anatomy of the domestic animals. 5th Ed. W.B., Saunders company, Chap: Nervous sys., p: 2019-2060.
    9. Iwaniuk. AN., Hurd. PL. and Wylie. DR. 2007. Comparative morphology of the avian cerebellum: II. Size of folia. Brain Behav Evol., 69(3):196-219.
    10. Larouche, M. 2002. Topographical anatomy of the cerebellum in the Guinea Pig, Bvain Research, Elsevier, Vol. 55, No. 3, p:108-120.
    11. Lemos V.P. andCrisóstomo VF. 1975. Cerebellum of birds: quantitative and comparative study of the Purkinje cells,Rev Bras Pesqui Med Biol., 8(5-6): 369-371.
    12. Luparello, T.J. 1967. Stereotaxic Atlas of the forebrain of the guinea Pig, Wilkins & Williams, p: 56-99.
    13. Mazetti, S. 2003. Molecular Anatomy of the cerebral microvessels in the Isolated Guinea pig brain. Brain Research, Elsevier, 66(44): 132-150.
    14. Nickel, K., Schummer, D. and Seiferel, E. 1979. The viscera of the domestic animals. 2th Ed,  Verlag faul parey, Nervous sys. p: 185-210.
    15. Nowak, R.M. 1999. Walker's Mammals of the world, 6th ed., Vol.2, The Johns Hopkins University Press, p: 107-130.
    16. Pal, B., Chowdhury, S. and Ghosh, R. K. 2003.  Comparative Anatomical Study of the Cerebellum of Man and Fowl. Journal of the Anatomical Society of India. Vol. 52, No. 1, p: 122-160.
    17. Wheater, P.R. and Burkitt, H.G. 1989. Functional Histology. Atlas and Colour atlas. 2nd ed. Churchill Livinstone, London, p: 95-100.